Trong tháng 10/2026, các cơ quan chức năng tại Việt Nam liên tục phát đi cảnh báo về một thủ đoạn lừa đảo trực tuyến mới và tinh vi. Kẻ gian mạo danh cán bộ Bảo hiểm xã hội (BHXH) để lừa người dân cài đặt các ứng dụng giả mạo, từ đó chiếm quyền điều khiển điện thoại Android và thực hiện các giao dịch chuyển tiền trái phép, gây nguy cơ mất sạch tài khoản ngân hàng.
Các thủ đoạn lừa đảo tinh vi và cách nhận diện
Thủ đoạn lừa đảo giả danh cán bộ BHXH đang diễn biến phức tạp, nhắm vào tâm lý lo lắng và nhu cầu giải quyết các vấn đề liên quan đến BHXH, BHYT của người dân. Việc nắm rõ các kịch bản này là bước đầu tiên để tự bảo vệ.
Kịch bản giả danh cán bộ BHXH
Kẻ gian thường mạo danh cán bộ BHXH, công an hoặc cán bộ phường/xã, liên hệ với nạn nhân qua điện thoại hoặc Zalo. Chúng thông báo về các vấn đề cấp bách như người dân thuộc diện được cấp thẻ BHYT an toàn khu, được hoàn trả tiền BHYT năm 2026, hoặc hồ sơ định danh điện tử bị lỗi. Mục đích là tạo áp lực, khiến nạn nhân phải xử lý ngay lập tức để tránh mất quyền lợi. Các cuộc gọi này thường có giọng điệu khẩn trương, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc thực hiện theo hướng dẫn ngay lập tức.
Bẫy chiếm quyền điều khiển thiết bị qua tệp .apk giả mạo
Sau khi tạo được lòng tin ban đầu, đối tượng sẽ gửi đường liên kết dẫn đến trang web giả mạo cổng dịch vụ công hoặc tệp cài đặt có đuôi .apk. Các tệp này thường được ngụy trang dưới dạng ứng dụng VssID của BHXH Việt Nam hoặc các ứng dụng tiện ích khác. Kẻ gian sẽ thúc giục nạn nhân tải về và đặc biệt là cấp quyền trợ năng (Accessibility) trên điện thoại Android. Đây là một điểm mấu chốt trong thủ đoạn này, vì quyền trợ năng cho phép mã độc kiểm soát gần như toàn bộ thiết bị.
Cơ chế chiếm đoạt tài khoản và mã độc tinh vi
Khi quyền trợ năng được bật, mã độc sẽ chạy ngầm và chiếm quyền kiểm soát thiết bị. Mã độc có thể theo dõi mọi thao tác trên màn hình, ghi lại mật khẩu đăng nhập tài khoản ngân hàng số, và tự động đọc, vô hiệu hóa tin nhắn chứa mã OTP. Điều này cho phép kẻ gian thực hiện chuyển tiền khỏi tài khoản của nạn nhân, ngay cả khi điện thoại vẫn nằm trong tay người dùng.
Các chuyên gia bảo mật đã phát hiện nhiều loại mã độc Android mới như Gigabud, SpyNote, WindRelay và Anatsa, có khả năng nhân bản ứng dụng ngân hàng, chiếm quyền điều khiển từ xa và đánh cắp dữ liệu thẻ ngân hàng qua NFC. Thậm chí, tội phạm mạng còn lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động hóa các cuộc tấn công, tạo ra các hình thức giả mạo tinh vi như Deepfake và DeepVoice để giả mạo hình ảnh, giọng nói, khiến việc nhận diện càng trở nên khó khăn.
Dấu hiệu nhận biết và biện pháp phòng ngừa
Để bảo vệ bản thân và tài sản, người dùng cần trang bị kiến thức về các dấu hiệu nhận biết lừa đảo và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Dấu hiệu nhận biết lừa đảo và mã độc
- Cuộc gọi/tin nhắn giả danh: Kẻ gian thường yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân nhạy cảm, mã OTP, hoặc yêu cầu cài đặt ứng dụng lạ. Họ thường thúc ép, đe dọa mất quyền lợi nếu không thực hiện ngay.
- Đường link/tệp .apk đáng ngờ: Luôn cảnh giác với các đường link lạ, mã QR không rõ nguồn gốc hoặc tệp cài đặt có đuôi .apk được gửi qua Zalo, Facebook hay các nền tảng nhắn tin khác.
- Dấu hiệu điện thoại bị chiếm quyền: Điện thoại hoạt động chậm bất thường, pin hao nhanh, xuất hiện các ứng dụng lạ không do bạn cài đặt, hoặc nhận được các mã OTP bất thường mà bạn không thực hiện giao dịch.
Các biện pháp bảo vệ tài khoản và thông tin cá nhân
Để tránh trở thành nạn nhân của các thủ đoạn lừa đảo này, người dùng cần tuân thủ các nguyên tắc bảo mật cơ bản:
- Tuyệt đối không làm theo yêu cầu cài đặt ứng dụng lạ: Chỉ cài đặt ứng dụng VssID – Bảo hiểm xã hội số từ Google Play hoặc App Store chính thức. Không truy cập đường link, quét mã QR hoặc cài đặt tệp APK do người lạ gửi.
- Cảnh giác với các yêu cầu cung cấp thông tin: Không cung cấp hình ảnh khuôn mặt, giọng nói, giấy tờ tùy thân hoặc dữ liệu sinh trắc học cho các ứng dụng, nền tảng không rõ nguồn gốc.
- Xác minh thông tin trước khi hành động: Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã OTP hoặc thông tin tài khoản, cần chủ động xác minh lại bằng một kênh liên lạc khác hoặc liên hệ trực tiếp với người, cơ quan có liên quan qua kênh chính thức trước khi thực hiện giao dịch.
- Nâng cao cảnh giác với Deepfake/DeepVoice: Cần cảnh giác trước các cuộc gọi video, tin nhắn hoặc yêu cầu chuyển tiền từ tài khoản mạng xã hội, kể cả khi hình ảnh, giọng nói có vẻ giống người thân, bạn bè hoặc cán bộ cơ quan nhà nước.
Hành động khẩn cấp khi nghi ngờ bị lừa đảo
Nếu bạn nghi ngờ mình đã lỡ cài đặt ứng dụng giả mạo và cấp quyền trợ năng, hoặc phát hiện các dấu hiệu bất thường trên điện thoại, cần hành động ngay lập tức để giảm thiểu thiệt hại.
Các bước cần thực hiện ngay
- Gỡ bỏ ứng dụng đáng ngờ: Ngay lập tức gỡ bỏ bất kỳ ứng dụng nào bạn nghi ngờ là giả mạo hoặc được cài đặt từ nguồn không tin cậy.
- Tắt quyền nhạy cảm: Truy cập cài đặt điện thoại, tìm đến mục “Quyền trợ năng” (Accessibility) và tắt quyền này cho tất cả các ứng dụng lạ hoặc không cần thiết.
- Thay đổi mật khẩu: Thay đổi ngay lập tức tất cả mật khẩu của các tài khoản quan trọng, đặc biệt là tài khoản ngân hàng số, email và mạng xã hội.
- Liên hệ ngân hàng: Ngay lập tức liên hệ với ngân hàng của bạn qua kênh chính thức (hotline, chi nhánh) để thông báo về tình hình, yêu cầu khóa thẻ hoặc tạm khóa tài khoản nếu cần thiết.
- Liên hệ cơ quan chức năng: Báo cáo vụ việc cho cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ và điều tra.
Bảo vệ tài chính cá nhân trong bối cảnh lừa đảo gia tăng
Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, việc bảo vệ tài chính cá nhân đòi hỏi sự cảnh giác cao độ và kiến thức vững chắc. Người chơi cá cược trực tuyến, đối tượng thường xuyên thực hiện các giao dịch tài chính qua mạng, càng cần phải đặc biệt lưu ý.
Hãy luôn nhớ rằng, không có bất kỳ cơ quan nhà nước hay tổ chức tài chính nào yêu cầu bạn cung cấp mật khẩu, mã OTP hay cài đặt ứng dụng lạ qua điện thoại. Mọi thông tin liên quan đến BHXH, BHYT hay các dịch vụ công khác đều cần được tra cứu và thực hiện qua các kênh chính thức, đáng tin cậy. Nâng cao ý thức bảo mật, chủ động tìm hiểu thông tin và không vội vàng làm theo các yêu cầu đáng ngờ là chìa khóa để bảo vệ tài sản của bạn khỏi những kẻ lừa đảo.
Tài liệu tham khảo
Vào kèo Sổ Đối Soát NEW88 ngay hôm nay
Thưởng nạp đầu 100% lên 6.888.000đ + 150 vòng quay.